Turunçgil Uzun Antenli Böceği’nin Ordu ve çevresinde yayılma riski, fındık üretimi açısından ciddi alarm veriyor. Fındık Araştırma Enstitüsü’nden Dr. Ebru Gümüş, zararlının çoğu zaman fark edilmeden yayıldığını belirterek, “Geç kalınırsa geri dönüşü olmayan ekonomik kayıplar yaşanabilir” uyarısında bulundu. Uzmanlar, üreticilerin ve vatandaşların şüpheli durumlarda derhal ihbarda bulunması gerektiğini vurguluyor
‘SESSİZ İSTİLACI’ ORDU’DA MASAYA YATIRILDI
Ordu Üniversitesi iş birliğiyle düzenlenen “Turunçgil Uzun Antenli Böceği: Sessiz İstilacı, Fındıkta Büyük Tehdit” başlıklı panel, Çarşamba günü Ordu Üniversitesi Ziraat Fakültesi Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi. Panelin konuşmacısı Fındık Araştırma Enstitüsü araştırmacısı Dr. Ebru Gümüş, zararlının biyolojisi, yayılma yolları ve mücadele yöntemlerine ilişkin kapsamlı bilgiler paylaştı.
KARANTİNA ZARARLISI: MÜCADELE YÖNETMELİKLERE BAĞLI
Dr. Gümüş, Turunçgil Uzun Antenli Böceği’nin karantina zararlısı olduğunu vurgulayarak, tüm çalışmaların ulusal ve uluslararası yönetmelikler çerçevesinde yürütüldüğünü belirtti.
“Bu zararlıya karşı yapılan her işlem kayıt altındadır. Gelişigüzel müdahale mümkün değildir” diyen Gümüş, erken teşhisin hayati önemde olduğunun altını çizdi.
NEDEN BU KADAR TEHLİKELİ? ÇÜNKÜ GİZLİ YAŞIYOR
Böceğin en büyük tehlikesinin, yaşam döngüsünün büyük bölümünü bitki dokularının içinde geçirmesi olduğunu belirten Gümüş, şu bilgileri paylaştı: Ergin dönem yalnızca yaklaşık iki ay sürüyor. Larva ve pupa evreleri tamamen odun dokusu içinde, gözle görülmeden gelişiyor. Zarar çoğu zaman 1–2 yıl sonra fark ediliyor. Bu nedenle zararlı, literatürde “sessiz istilacı” olarak tanımlanıyor.
TÜRKİYE’DE HIZLA YAYILIYOR, ORDU YÜKSEK RİSK ALTINDA
Zararlının Türkiye’de ilk kez 2014 yılında İstanbul’da tespit edildiğini aktaran Dr. Gümüş, ardından Antalya, Sakarya, Kocaeli, Diyarbakır, Trabzon, Rize ve Muğla’ya yayıldığını belirtti.
“İklim modellemeleri Karadeniz sahil şeridinin, özellikle Ordu’nun bu böcek için son derece uygun olduğunu gösteriyor” diyen Gümüş, Ordu’nun yüksek riskli alanlar arasında yer aldığını söyledi.
FINDIK BAHÇELERİ BÜYÜK TEHDİT ALTINDA
Turunçgil Uzun Antenli Böceği yalnızca turunçgillerle sınırlı değil.
Dr. Gümüş’e göre zararlı: Fındık, Elma, kiraz, armut, Çınar, söğüt, akçaağaç Orman ve süs bitkileri gibi 26’dan fazla bitki türünde yaşayabiliyor. Fındıkta özellikle genç ocaklarda kurumaya, verim kaybına ve bahçenin tamamen sökülmesine kadar gidebilen sonuçlar doğurabiliyor.
EN BÜYÜK YAYILMA KAYNAĞI: FİDAN VE SÜS BİTKİLERİ
Böceğin en hızlı yayılma yolunun bulaşık fidanlar ve süs bitkileri olduğunu vurgulayan Dr. Gümüş, özellikle belediyelerin park-bahçe düzenlemelerinde büyük risk oluştuğunu belirtti.
Dr. Gümüş, “Belediyeler mutlaka sertifikalı ve kontrol edilmiş bitki kullanmalı. Bir millet bahçesinde tespit edilen bulaşıklık, yüzlerce ağacı riske atabilir” dedi.
ŞÜPHELİ DURUMDA İHBAR ŞART: ‘GÖRDÜM AMA DOKUNMADIM’ DEMEYİN
Dr. Gümüş, üreticilerin ve vatandaşların aşağıdaki belirtilere karşı dikkatli olması gerektiğini söylüyor: Gövdede yuvarlak çıkış delikleri Kök boğazında odun talaşı (kalaç) Kabuk altında galeriler Siyah renkli, beyaz benekli büyük böcekler Şüpheli bir durum görüldüğünde: En yakın Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğü’ne Fotoğrafla yetinmeden, mümkünse örneği muhafaza ederek bildirim yapılmalı.
BU MÜCADELE SADECE ÜRETİCİNİN DEĞİL
Panelin en dikkat çeken mesajlarından biri de sorumluluğun yalnızca üreticide olmadığı yönündeydi. Dr. Gümüş, tarım teşkilatları, belediyeler, yerel yönetimler ve vatandaşların eş zamanlı hareket etmesi gerektiğini vurguladı. Dr. Gümüş, “Erken ihbar edilirse kontrol mümkün. Geç kalınırsa İtalya örneğinde olduğu gibi milyonlarca avroluk kayıp kaçınılmaz olur” dedi.
MÜCADELEDE NE YAPILIYOR NE YAPILMALI?
Dr. Gümüş, mücadelede tek bir yöntemin yeterli olmadığını vurgulayarak şu başlıkları öne çıkardı:
SÖRVEY VE ERKEN TEŞHİS
Bulaşık olmayan illerde yılda en az 1
Bulaşık illerde en az 2 kez tarama yapılmalı
SÖKÜM VE İMHA
Bulaşık bitkiler kesilmeli
Odunlar küçük parçalara ayrılarak imha edilmeli
FİZİKSEL VE KİMYASAL BARİYERLER
Gövdeye uygulanan kireç ve su bazlı boyalar
Doğru uygulandığında %100’e yakın başarı
BİYOLOJİK MÜCADELE
Parazitoitler, faydalı mantarlar ve nematodlar üzerine çalışmalar sürüyor
Uzun vadede en sürdürülebilir çözüm olarak görülüyor
