Biyokimya ve Klinik Biyokimya Uzmanı Uzm. Dr. Ali Coşkun, aşırı egzersiz alışkanlığına karşı uyarılarda bulunarak, yaşam süresini uzatmak adına egzersizi abartmanın sanıldığı kadar faydalı olmadığını vurguladı. Coşkun, orta düzeyde yapılan egzersizin hem ölüm oranını hem de biyolojik yaşlanmayı olumlu etkilediğini söyledi.
Finlandiya’daki Jyväskylä Üniversitesi'nde 30 yıl süresince yürütülen uzun soluklu bir çalışmanın sonuçları da bu görüşü destekliyor. European Journal of Epidemiology dergisinde yayınlanan araştırmada, orta düzeyde egzersiz yapan bireylerin ölüm oranlarının %7 azaldığı, ancak daha yüksek düzeyde egzersiz yapanlarda bu oranın artmadığı görüldü.
Aşırısı Zarar
Araştırmada, 1958’den önce doğmuş 22.750 ikiz birey incelendi. Fiziksel aktivite seviyeleri dört kategoriye ayrıldı: hareketsiz, orta derecede aktif, aktif ve oldukça aktif. 30 yıl boyunca süren takipte, orta düzeyde aktif bireylerin hem daha uzun yaşadığı hem de biyolojik olarak daha yavaş yaşlandığı tespit edildi.
En az ve en çok egzersiz yapan grupların ise biyolojik olarak daha hızlı yaşlandığı, orta seviyede kalan grubun daha avantajlı olduğu saptandı. Aşırı egzersiz yapan bireylerin, orta seviyede egzersiz yapanlara göre biyolojik olarak yaklaşık 1.6 yıl daha yaşlı oldukları belirlendi.
Kalp Atışınıza Kulak Verin
Peki, orta düzeyde egzersiz nedir ve nasıl ölçülür? Uzm. Dr. Coşkun, egzersizin yoğunluğunu iki şekilde ölçebileceğimizi söylüyor:
- Algılanan efor: Egzersiz sırasında nefesiniz hızlanıyorsa ama nefes nefese kalmıyorsanız, birileriyle konuşabiliyorsanız ama şarkı söyleyemiyorsanız orta düzeyde egzersiz yapıyorsunuz demektir.
- Kalp atış hızı: Kalp atış hızınızı ölçerek de egzersizin şiddetini belirleyebilirsiniz. Orta yoğunlukta egzersiz, maksimum kalp atış hızınızın %50 ile %70’i arasındaki değeri hedeflemelidir.
Örneğin, 61 yaşındaki bir birey için maksimum kalp atış hızı yaklaşık 165 olarak hesaplanabilir. Bu kişinin orta düzeyde egzersiz yaptığı sıradaki kalp atış hızı 128 ile 143 arasında olmalıdır.
Ancak bu değerlerin bireysel sağlık durumlarına göre değişebileceğini vurgulayan uzmanlar, egzersiz programına başlamadan önce mutlaka bir kalp doktoruna danışılması gerektiğinin altını çiziyor.
DSÖ Yönergeleri Tartışmalı
Dünya Sağlık Örgütü’nün haftada 150–300 dakika orta şiddette veya 75–150 dakika yoğun fiziksel aktivite önerdiğini hatırlatan araştırmacılar, bu yönergelere uymanın ölüm riskini anlamlı şekilde azaltmadığını ortaya koydu. Özellikle genetik hastalık riski açısından ikizler arasında yapılan karşılaştırmalar, bu önerilerin kesin bir ölüm koruması sağlamadığını gösterdi.
Araştırma, fiziksel aktivitenin elbette genel sağlığa katkısı olduğunu, ancak “ne kadar çok, o kadar iyi” anlayışının yanlış olduğunu gözler önüne serdi. Uzm. Dr. Ali Coşkun, bu konuda net konuştu:
“Vücudu fit tutar ama ömrü uzatmaz. Egzersiz abartıldığında biyolojik yaşlanmayı hızlandırabilir.”
Araştırmacılar, hem egzersiz yapmayan hem de aşırı egzersiz yapan bireylerin, orta düzeyde egzersiz yapanlara göre daha hızlı yaşlandığını ve ölüm riskinin daha yüksek olduğunu ortaya koyarak sağlıklı yaşlanmanın sırrının denge olduğunu bir kez daha kanıtladı.
